Bij uitgeverij Walburg Pers is eind oktober het boek Met de paplepel – Beeldvorming over joden in Nederlandstalige jeugdverhalen, 1782-heden van Ewoud Sanders verschenen.

Joden zien er vreemd uit en ruiken vies. Ze maken veel kabaal, praten raar en kunnen vreselijk vloeken. Bij uitzondering zijn ze eerlijk en betrouwbaar, vaker zijn ze dieven en oplichters. Bovendien haten de meeste joden Jezus en ‘christenhonden’, zoals zij ze noemen.

Zie daar het beeld dat kinderen – vanaf de kleuterleeftijd – eeuwenlang met de paplepel ingegoten hebben gekregen. In dit rijk geïllustreerde boek analyseert Ewoud Sanders ruim 350 jeugdverhalen met joodse personages uit de periode 1782 tot heden. Dit levert, in woord en beeld, een onthutsende inventarisatie op van schokkende stereotyperingen. Stereotyperingen die nog eens worden versterkt door woorden en uitdrukkingen waar joden in voorkomen: want ook onze taal wemelt van de antisemitische vooroordelen.

Boekgegevens: klik hier.

Over de auteur
Ewoud Sanders (1958) is journalist en historicus. In de rubriek WoordHoek (twintig jaar lang in NRC Handelsblad, nu op de website van het Instituut voor de Nederlandse Taal) schrijft hij over de geschiedenis van woorden en uitdrukkingen. In 2017 promoveerde hij op een geruchtmakende studie naar jeugdverhalen over jodenbekering; in 2021 ontving hij de Groenman-taalprijs. Recent verscheen van hem Lachen om Levie. Komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930).

Bron: Walburg Pers

De Classicale Werkgroep Kerk en Israël van de classis Noord-Brabant / Limburg en de Réunion Wallonne organiseert in samenwerking met de Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen, op 7 en 8 maart 2023 de jaarlijkse conferentie in het Provinciaal Vormingscentrum te Oostmalle (België) met ditmaal als thema: “Mens en aarde, mij een zorg?! Een joods en een christelijk perspectief.”

Voor eenieder die zich wil verdiepen in de relatie van Jodendom en Christendom is dit een uitgelezen mogelijkheid.

Tijdens de conferentie verwachten wij de volgende sprekers:
- Clary Rooda - rabbijn, docent, schrijver en spreker. Schreef haar afstudeerscriptie over ‘Eco-kasjroet’, een ecologische benadering van de joodse spijswetten.
- Trees van Montfoort - predikant, onderzoeker en auteur van ‘Groene theologie’, veelgelezen en uitgeroepen tot beste theologische boek van 2019.
- Karel Malfliet - werkzaam voor Ecokerk, de organisatie van de R.K. kerk in Vlaanderen die zich inzet voor de verbinding tussen ecologie en christelijke spiritualiteit.
- Bjorn Lous - econoom en betrokken bij Stichting ‘Genoeg om te leven’. In 2021 verscheen zijn boek ‘Ik ben de waarheid’, waarin hij ingaat op de Westerse ethiek in relatie tot anti-Judaïsme in de vroege christelijke theologie.
- Roel Bosch - predikant en tekstdichter en actief betrokken bij de Ionagroep Nederland.

Ter plekke is overnachting met vol pension gebruikelijk. Prijs vanaf 125 euro (studenten vanaf 75 euro). Indien gewenst kunt U ook voor een enkele dag inschrijven.

Een uitvoerige beschrijving, met het programma en aanmeldingsformulier kunt u aanvragen bij Derk Blom, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., telefoon 0485-795284.

Bron: Classicale Werkgroep Kerk en Israël van de classis Noord-Brabant / Limburg

‘We kunnen ons niet veroorloven achterover te leunen’ Deze waarschuwende woorden van Eddo Verdoner, sinds april 2021 de eerste Nationaal Coördinator Antisemitisme Bestrijding (NCAB), vormen de indringende boodschap die hij zijn gehoor wil meegeven in de lezing die hij geeft op woensdag 14 december in de synagoge van Borculo, Weverstraat 4. Gevraagd en ongevraagd adviseren over de aanpak van discriminatie en bedreiging en intimidatie van de Joodse gemeenschap is zijn voornaamste opdracht. Deze avond zal hij – gevraagd – vertellen over de noodzaak ons bewust te worden van toenemend antisemitische uitingen. De lezing begint om 19:30 uur en is gratis toegankelijk. Een gift wordt zeer gewaardeerd.

Lees hier verder.

Bron: Niewsuitberkelland.nl

De afgelopen maanden constateerde Israel een forse stijging van het aantal Russisch-Joodse immigranten. Tegen welke problemen loopt deze gemeenschap aan en hoe gaat de Israelische regering om met deze grote immigratiegolf?

Het afgelopen jaar is de Joodse immigratie naar Israel, oftewel aliyah, exponentieel gestegen. De NGO Ofek Israeli, een organisatie die aliyah promoot, constateerde tot midden november een stijging van ruim 200 procent ten opzichte van 2021. Maar liefst 61.000 mensen vestigden zich dit jaar in Israel, met een meerderheid van Oekraïense en Russische afkomst.  

Lees hier verder.

Bron: CIDI

Dat zei rabbijn Clary Rooda afgelopen dinsdagmiddag, op de eerste fysieke bijeenkomst die het OJEC organiseerde na coronatijd. Predikant Trees van Montfoort viel haar later bij en zei: “Bewerken en bewaren uit Genesis 2,25 is niet hetzelfde als heersen”. De twee vrouwen zagen elkaar op deze dialoogbijeenkomst voor de eerste keer en leverden daarmee een bescheiden bijdrage aan de wereldwijde discussie over het klimaat, die zich op dat moment afspeelde op Bali. De OJEC-ontmoeting vond plaats in het prachtige Joods Cultureel Centrum Merkaz, midden in Utrecht.

Door: Cor Sinnema

Beide vrouwen zijn actief in hun eigen traditie zonder dat ze een ‘eigen’ gemeente hebben. Rabbijn Clary Rooda uit Noord-Nederland sprak over Bal Tasjchiet/Duurzaamheid en stond stil bij het meest extreme voorbeeld uit Tenach, om tijdens de belegering van een stad de boomgaarden niet te vernietigen (Deuteronomium 20:19-20). Dit verbod besprak ze vanuit Talmoedisch perspectief en ze legde er commentaren van enkele rabbijnen bij, zoals Midrasj Kohelet Rabba en Maimonides (Rambam).

Trees van Montfoort werkte het thema uit als systematisch theoloog en begon met haar kritische lezing van Genesis. Ze illustreerde haar inzichten met teksten uit Spreuken en psalm 148. De taak van de mens bestaat volgens haar in het zorgen voor medeschepselen in plaats van het zorgen voor de schepping. “De aarde is aan de mens gegeven om te leven, niet om haar te bezitten”. Dat zei ze op de dag waarop de VN had uitgerekend dat we met 8 miljard mensen de planeet bewonen.

Naast vragen riepen hun inleidingen ook bijval op. De echte dialoog ontstond daarna toen ze met elkaar en de aanwezigen in gesprek gingen, waarbij ze elkaar niet zelden aanvulden. Trees van Mortfoort bleek bekend met de studie van Clary Rooda over Eco-kasjroet en besteedt er aandacht aan in haar boek Groene theologie, dat inmiddels ook een Engelse en Duitse vertaling kent.

Een van de deelnemers liet mede namens haar vriendin weten te hebben genoten van het seminar: “Het was goed om in een groep mensen te zijn die allemaal een weg proberen te vinden door deze verbijsterende tijd en die, ondanks dat ze soms wanhopig zijn over de uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd, vastbesloten zijn om niet toe te geven aan wanhoop, maar om manieren te blijven vinden om 'kleine stapjes van hoop oefenen' midden in ons gewone leven.” Een mooi ‘dankjewel’ voor een inspirerende en energieke middag.

De gewoonte om seminars te houden met joden en christenen samen moest weer nieuw leven worden ingeblazen. De belangstelling viel misschien wel wat tegen, maar dat heeft zeker niet aan de actualiteit van het onderwerp gelegen.

Cor Sinnema is lid van het Algemeen Bestuur van het OJEC

Deze ‘gewichtige’ Bijbeluitgave bevat de tekst van de NBV21, dus zonder de deuterocanonieke boeken. Deze nieuwe uitgave wordt themabijbel genoemd en is bedoeld voor iedereen die zich wil verdiepen in de verhouding tussen de wereld van de Bijbel en de 21e eeuw.

Door: Cor Sinnema

Daartoe zijn er veel extra’s aan toegevoegd, geschreven door 60 wetenschappers met liefde voor de Bijbel. De extra’s bestaan uit drie soorten tekst, die zich door hun vorm duidelijk onderscheiden van de Bijbeltekst zelf. Het betreft 20 thema-artikelen (gemarkeerd door een Ÿ) met blauwe achtergrond (dus lastig te kopiëren!), 50 topics over meer afgebakende onderwerpen (gemarkeerd door een >) en ongeveer 200 toelichtingen bij individuele Bijbelteksten.

Aan de uitvoering van het boek is veel aandacht besteed. De tekst is gezet in hetzelfde lettertype als de standaardeditie. Deze laatste werd eerder dit jaar bekroond als één van de 33 Best Verzorgde Boeken uit het jaar 2021. Wat mij betreft zou deze nieuwe wetenschappelijke uitgave hiermee kunnen concurreren. Een blauwe harde kaft waar enkele trefwoorden in zijn ingedrukt: 33 op de voorkant en 33 op de achterkant. Het boek is voorzien van twee leeslinten en een halve banderol met reclametekst.

Aan het eind van het boek staat een overzicht van de extra’s. Er zijn: een Woordenlijst (5 blz.), een Register op onderwerp en literatuurlijst (12 blz.) gerubriceerd onder tien overkoepelende onderwerpen, Studie- en werkmateriaal (9,5 blz.), Alfabetisch overzicht van thema’s en topics (5 blz.), Overzicht van alle bijdragen per Bijbelboek (8 blz.), Alfabetische lijst van trefwoorden (5 blz.), Overzicht van de auteurs en hun bijdragen (5,5 blz.), Verantwoording NBV21 (4 blz.) en 6 geografische kaartjes.

De uitgever (het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap in samenwerking met de Vrije Universiteit te Amsterdam, helaas zonder de Katholieke Bijbelstichting) hoopt met deze uitgave de kloof tussen het Bijbelse en het hedendaagse wereldbeeld te duiden en waar mogelijk te overbruggen. Van gebruikers wordt ‘een open houding’ gevraagd. Het doel van deze uitgave is houvast te geven aan gelovigen om met ingewikkelde vragen uit deze tijd om te gaan. De foldertekst noemt onderwerpen als gender, duurzaamheid of religieus geweld. Zo kun je als lezer zelf je mening vormen en vol vertrouwen in gesprek gaan over thema’s die ons allemaal raken. De wetenschappers zijn afkomstig uit de breedte van de kerken, onder hen zag ik ook vier of vijf namen van mensen met een katholieke achtergrond.

De trefwoorden op de kaft nodigen uit om nader kennis te maken. Hieronder staan veel gebruikelijke Bijbelse begrippen, maar ook actuele thema’s als duurzaamheid, homoseksualiteit, klimaatverandering, orgaandonatie. Ik nam de proef op de som en zocht het woord ‘orgaandonatie’. Het staat niet in de Woordenlijst. Het staat ook niet in de Alfabetische lijst van trefwoorden. Na enig zoeken vond ik het als Topic (>) onder het overkoepelende onderwerp “Filosofie en ethiek” met een verwijzing naar Matteüs 7:12. Het doneren van een orgaan wordt beschreven als een concrete aanvulling van naastenliefde. Het schijnt dat 88 procent van de Nederlanders een orgaan zou willen ontvangen als dat nodig is. Zouden we dan ook niet bereid moeten zijn tot geven wanneer anderen organen nodig hebben, vraagt de tekst zich af. De bijdrage besluit met de mededeling dat er vanuit een Bijbelse grondhouding positieve argumenten voor orgaantransplantatie aan te dragen.

Bij het zoeken viel mijn oog (toevallig) op het register Overzicht van de auteurs en hun bijdragen. Het woord antisemitisme ontbreekt in de Woordenlijst, maar wordt wel vermeld in de Alfabetische lijst van trefwoorden en het krijgt vier verwijzingen. De eerste is een topic met een bijdrage van Sam Janse onder de titel “Staan er antisemitische teksten in het Nieuwe Testament?” (op bladzijde 1286) tussen de Bijbeltekst van het Matteüsevangelie (naar aanleiding van Matteüs 27:25). Het tweede is een topic met een bijdrage over Discriminatie (op bladzijde 1303) tussen de Bijbeltekst van het Marcusevangelie (naar aanleiding van Marcus 7: 24-30). Het derde is een toelichting bij Johannes 19: 14-15. De vierde betreft een toelichting bij Romeinen 11: 25-26. Het is een keurig artikel, maar blijft ook vrij algemeen. Het besluit met: “Als de schrijvers van het Nieuwe Testament dat geweten hadden, zouden ze het misschien allemaal nog weer anders hebben opgeschreven.” Het blijft bij een kort historisch overzicht maar biedt helaas geen oplossing voor de vraag hoe een predikant met moeilijke teksten zou moeten omgaan.

Het zijn stuk voor stuk keurige artikelen tussen de tekst, maar deze zouden ook als zelfstandig boekje niet misstaan en best praktisch zijn. Voor veel geld krijg je er nu een protestantse Bijbelvertaling bij cadeau.

Boekgegevens
Bijbel met bijdragen over geloof, cultuur en wetenschap, Uitg. Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, Haarlem/Antwerpen, ISBN 978-90-8912-412-8, 2022, 1667 blz. € 58,00.

Cor Sinnema is permanent diaken in het bisdom van ‘s-Hertogenbosch