Bij Boekscout is recent het boek Het evangelie naar de beschrijving van de apostel Paulus - Een interpretatie van de Romeinenbrief tegen de achtergrond van de relatie 'kerk en Israël' met een preek van Henk Vreekamp van Wim Steller verschenen.

Terwijl Wim Steller is opgegroeid in een christelijke omgeving, was zijn gezin niet verbonden met een kerkelijke gemeenschap. Zijn huwelijk en werk binnen het reformatorisch onderwijs op Urk bracht hem in verbinding met een kerkelijke gemeente. Waarheid leek altijd duidelijk, maar voor Wim was het juist een zoektocht. De vraag: ‘wat is waarheid?’ heeft alles te maken met zijn levensbiografie en heeft ertoe geleid dat hij theologie is gaan studeren. Nu denkt hij: 'waarheid is niet zwart-wit en zeker niet grijs, maar waarheid is relatie.' Deze gedachte vond hij ook in zijn vertaling van de Romeinenbrief. En dat is wat hij denkt dat wij nodig hebben in deze tijd, in ons land en in deze wereld: relatie. Hoe gaan wij met elkaar om? Is er plaats voor ontmoeting? Durven en kunnen wij luisteren naar een ander? Waarbij hij, als gelovige toevoegt: willen wij luisteren naar de Ander, de God van Israël? Dit boek over geloofszaken wordt sinds vrijdag 10 februari uitgegeven door Uitgeverij Boekscout.

Een nieuwe vertaling van de brief aan de Romeinen. De auteur schrijft persoonlijke brieven aan de apostel Paulus waarin de relatie tussen het christelijke geloof en de joodse godsdienst centraal staat. Tijdens het lezen van de brieven leer je de auteur kennen en door de brontaalgerichte vertaling van het Bijbelboek ontdek je steeds meer van Paulus en zijn Romeinenbrief. Met dit werk hoopt de auteur tegemoet te komen aan de oproep van Henk Vreekamp (1943-2016) om de Romeinenbrief te herlezen tegen de achtergrond van ‘kerk en Israël’. Door de bijzondere vertaling en de briefvorm biedt dit boek een eigentijdse interpretatie van de Romeinenbrief.    

Over de auteur
Wim Steller (1972) is geboren in Den Haag en heeft zijn jeugd doorgebracht in Waddinxveen. Hij is na de PABO werkzaam geraakt in het primair onderwijs op Urk. Hij is getrouwd en vader van drie zoons. Door de studie theologie is zijn interesse gewekt voor het jodendom en de relatie 'kerk en Israël'. Zijn zoektocht naar de wortels van het christelijk geloof heeft geleid tot het vertalen en interpreteren van de brief van de apostel Paulus aan de Romeinen. In deze zoektocht heeft het werk van Henk Vreekamp (1943-2016) een belangrijke rol gespeeld. Op dit moment is de auteur bezig met een promotietraject rondom het werk van Henk Vreekamp.

Boekgegevens
Titel: Het evangelie naar de beschrijving van de apostel Paulus - Een interpretatie van de Romeinenbrief tegen de achtergrond van de relatie 'kerk en Israël' met een preek van Henk Vreekamp
Auteur: Wim Steller
Verschijningsdatum: 10 februari 2023
Aantal pagina's: 254
ISBN: 9789464684407
Verkoopprijs: € 22,99  

Bron: Boekscout

Op 8 februari vond een eerste kennismaking plaats van Eddo Verdoner, de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB), met een deel van het bestuur van het OJEC en enkele gasten. De ontmoeting was tijdens de Algemene bestuursvergadering van het OJEC in Merkaz, het centrum voor joodse cultuur in Utrecht, gehuisvest in een gedeelte van het voormalig Centraal Israëlitisch Weeshuis aan de Nieuwegracht.

De NCAB is op aandringen van de politiek sinds 1 april 2021 actief. Deze ambtelijke functionaris is op aandringen van de politiek in Nederland en elders in Europa ingesteld door de vorige minister van Justitie en Veiligheid (JenV). De NCAB adviseert de minister over de aanpak van antisemitisme. Eddo Verdoner is de eerste NCAB. Hij heeft een taakopvatting geformuleerd op basis van een brede consultatie in binnen- en buitenland. De NCAB wil iets doen aan de leegte die er geconstateerd wordt in de waardenbeleving.

In oktober 2022 verscheen zijn eerste werkplan om antisemitisme in Nederland te bestrijden. Het plan bestaat uit drie pijlers, te weten:

1. Monitoren en opvolgen
2. Onderwijs en preventie (denk aan voetbal)
3. Herdenken en vieren van joods leven

Op basis van deze pijlers biedt een werkplan handvatten om de verschillende vormen van antisemitisme te bestrijden. Het is van belang niet alleen repressief te handelen en te reageren op incidenten. Besproken werden de verschillende initiatieven die lokaal plaatsvinden. Aan de orde kwam de rol van kerken en religieuze organisaties en werd vooral gesproken over de manier waarop diverse doelgroepen bereikt kunnen worden. Afgesproken werd om in de toekomst één op één ideeën uit te wisselen.

Op de foto:
V.l.n.r.: ds. J. van Slooten (PKN), R. Vis (NIK), C Sinnema (RKK), ds. J. Barendse (VPE), dr. T. de Lange (RKK), ds. W. van Weelden (PKN),  dr. P.  van Midden  (PKN),  E. Schwarz (NVPJ),  E. Verdoner (NCAB), ds. F.H. Meijer (CGK) en dr. M.C. Mulder (CIS).

Bron/foto: OJEC

De bekende rabbijn Awraham Shalom Soetendorp werd tijdens de oorlog op 16 februari 1943 geboren. De bijna tachtigjarige rabbijn kijkt in het onlangs verschenen boekje Levenslessen van een rabbijn terug op zijn leven.

Door: Cor Sinnema

Zijn levenslessen zijn door Annemiek Leclaire opgetekend in tien hoofdstukjes en worden ‘geïllustreerd’ met veel bekende en onbekende dichtregels en wijsheden van chassidische leraren en andere leermeesters. Zo krijgt de lezer een mooi inkijkje in de drijfveren van de eerste rabbijn van de libe­raal-joodse gemeente Den Haag, die het als motto meegaf: Tikwa lamrot hakol: hoop ondanks alles.

Soetendorp heeft een actief leven geleid en ontdekt hierin een doorgaande lijn. Veel van wat hij deed blijkt te zijn voortgekomen uit wat hij omschrijft als ‘een weg van overleven naar leven’. Als baby van drie maanden werd hij onder de naam Bobbie van der Kemp in een koffer met luchtgaten door het verzet van huis opgehaald en naar zijn onderduikouders op een voor zijn ouders onbekend adres in Velp gebracht. Wie dit verhaal nog niet kent, moet het beslist lezen. Hij ziet het als zijn taak om het opnieuw te vertellen, want schrijft hij: “Wij die in koffers en gewikkeld in dekens door ver­zetsmensen in veiligheid zijn gebracht en in huizen van opperste moed zijn opgevangen, behoren gaan­deweg tot de laatste getuigen.” (blz. 133).

Door de jaren heen heeft Soetendorp nauwe contacten onderhouden met mensen uit andere spirituele tradities. Hij heeft aan de wieg gestaan van Religies voor Vre­de, een ‘dakverband’ voor interreligieuze samenwer­king voor natuurbehoud en mensenrechten. Hij ervaart het als een voorrecht om zoveel lessen te geven én te ontvangen, vooral van jongeren. Het permanent leren wordt verrijkt door de over­dracht van ervaringen tussen de generaties over en weer. Hij gebruikt tussendoor veel joodse zegswijzen en gebruiken. Hij geeft uitleg van joodse feestdagen als Pesach en Jom Kipoer en gaat hierbij vooral in op wat hij erbij voelt.

Zijn levensbron bevindt zich thuis, rond­om de tafel, zeker wanneer hij en zijn vrouw hun kinderen, kleinkinderen en achterkleinkind ontvangen. In de spullen van zijn broer Bentzion, die begin 2021 overleed, werd een handgeschreven, vergeelde overdenking van zijn vader gevonden. De laatste regels luiden: “Misschien heiligen wij samen de sjabbat, de sjabbat van nooit stervende hoop met Hem.”

In zijn vrouw Sira heeft Soetendorp zijn esjet chajiel (sterke vrouw) gevon­den. Hij beschrijft hoe zij al 57 jaar de zaterdagavond in het schemerige duister doorbrengen en na het zingen ‘dat de masjieach zal komen heel spoedig’ eindigen in een zucht van stilte. Dan wensen ze elkaar sjawoea tov – een goe­de week.

Vol­gens psalm 90 is tachtig jaar de leeftijd van de zeer sterken. Soetendorp had er maar drie maanden kunnen zijn, en nu wordt hij tachtig. Het mooiste rijmwoord daarna is natuurlijk: prachtig!

Boekgegevens:
Levenslessen van een rabbijn, Awraham Soetendorp en Annemiek Leclaire, Uitgeverij Balans, ISBN 9789463822411, 160 pagina's, 2023, € 15,-

Cor Sinnema is permanent diaken voor het bisdom ‘s-Hertogenbosch | Foto: Youtube

Poeriem behoort misschien wel tot de populairste joodse feesten met een actuele spits. Het feest herdenkt de verrassende redding van joden uit de handen van Haman, zoals de Bijbelse Ester-rol vertelt. In de loop van de eeuwen is dit feest sterk ontwikkeld en een spiegel geworden voor hoe steeds opnieuw aanvallen op het joodse volk werden gedaan en joden desondanks wisten te overleven.

In deze lezing gaat prof. dr. Bart Wallet op zoek naar de historische dynamiek van het Poeriem-feest en kijkt hij hoe dit feest in de loop van de geschiedenis steeds opnieuw nieuwe betekenissen heeft toegekend gekregen. Ook zal de revue passeren hoe Poeriem tegenwoordig wordt gevierd in een moderne, vaak seculiere context.

Prof. dr. Bart Wallet (1977) is hoogleraar vroegmoderne en moderne joodse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast doceert hij aan het Levisson Instituut en het Joods Educatief Centrum Crescas.

De bijeenkomst wordt gehouden op maandag 6 maart 2023 in Gebouw De Wijnstok, Dubbelsteynlaan-West 70, Dordrecht. Ruime parkeergelegenheid op het plein ervoor. Aanvang 20:00 uur. Inlichtingen: 078 6148510 of https://www.gni-drechtsteden.nl.

Bron: GNI Drechtsteden

Rome telde ooit vier joodse catacomben. Drie daarvan zijn bewaard gebleven. Ze zijn bijzonder omdat we bij catacomben alleen denken aan christelijke ondergrondse begraafplaatsen. Leonard Rutgers, hoogleraar Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht, doet in zijn boek Israël aan de Tiber op een persoonlijke manier thematisch verslag van zijn dertig jaar lange onderzoek naar dit deel van de joodse cultuur. Hij doet dat in twintig hoofdstukken. Aan het eind staat een kleine (Engelstalige) bibliografie, een illustratieverantwoording en een verklarende woordenlijst. De vraag die Rutgers het meest boeit is hoe een van de oudste migrantengemeenschappen in Europa tweeduizend jaar geleden erin slaagde te integreren in de Romeinse maatschappij.

Door: Cor Sinnema

Archeologie is een fascinerend vak. Dat wist Leonard Rutgers al toen hij in 1986 in de praktijk de catacomben in Rome ging onderzoeken. Hij weet deze fascinatie op een heldere manier over te brengen en illustreert zijn ontdekkingsgeschiedenis met veel vaak zelfgemaakte en dus unieke foto’s. Langzaam ontvouwt hij zijn inzichten en bevindingen en na elk hoofdstuk word je nieuwsgierig naar het volgende. Inscripties en afbeeldingen wijzen op een sterk ontwikkeld joods zelfbewustzijn: joden en niet-joden leven en werken samen op een organische manier. Heidense, joodse en vroegchristelijke klanten bestellen grafstenen bij dezelfde ateliers. Joodse en niet-joodse decoraties komen gemoedelijk naast elkaar voor, zonder dat iemand binnen de joodse gemeenschap er aanstoot aan nam.

Met name uit de inscripties op de stenen is veel te leren. Bijvoorbeeld hoe ongedwongen joden zich cultureel en maatschappelijk aanpasten en integreerden in de Romeinse samenleving. Het jodendom had grote aantrekkingskracht en de joodse gemeenschap stond open voor mensen van buiten. Met behulp van de huidige koolstofdateringsmethode kunnen de catacomben en grafstenen nu beter gedateerd worden dan vroeger.

Het boek leert veel over de joodse gemeenschap in het Rome en de opkomst en groei van het christendom en de gevolgen daarvan. Het boek rekent af met de mythe dat de catacomben een typisch christelijke uitvinding zouden zijn. Het blijkt eerder het tegendeel: deze begrafenisvorm is door joden in Rome tot ontwikkeling gebracht en is een voortzetting van de onderaardse begrafenispraktijk die zij uit het Nabije Oosten met zich hebben meegebracht.

Het boek is prachtig geschreven en maakt het belang van archeologisch onderzoek heel actueel. Bijvoorbeeld als we willen nadenken over de vraag hoe we omgaan met migranten en minderheden. Het is natuurlijk toeval, maar toch wel bijzonder dat dit boek verscheen in dezelfde maand als waarin in ons land de eerste islamitische natuurbegraafplaats in gebruik is genomen.

Boekgegevens
Titel: Israël aan de Tiber. Joods leven in het oude Rome | Auteur: Leonard Rutgers | Uitgeverij: Balans |  ISBN: 978 94 638 2228 2 | Aantal pagina’s: 295 | Prijs: € 24,95

Cor Sinnema is permanent diaken voor het bisdom ‘s-Hertogenbosch

Eind vorig jaar is een nummer verschenen van DNK (Documentatieblad voor de Nederlandse kerkgeschiedenis na 1800) over protestantse theologie en jodendom. In dit nummer zijn de voordachten gebundeld die gehouden werden tijdens een digitale studiedag op 3 december 2021, onder voorzitterschap van George Harinck en Gert van Klinken. Onderwerp die dag was: 'Een omstreden relatie. Protestantse theologen over het Jodendom 1860-2020'. 

DNK is de vinger aan de pols van de Nederlandse kerkgeschiedenis na 1800. Met originele studies, nieuwe bronnenpublicaties, kritische boekbesprekingen en nuttige informatie wordt de lezer de actuele stand van zaken op het gebied van kerk- en religiegeschiedenis geboden.

Voor meer informatie over dit nummer: klik hier.

Bron: AUP