Per 1 oktober 2023 heeft de bisschoppenconferentie broeder Hans-Peter Bartels ofm benoemd tot de nieuwe voorzitter van de Katholieke Raad voor het Jodendom (KRJ). Hij volgt hiermee Gerard Rouwhorst op die twaalf jaar lang de voorzittershamer hanteerde. Reden genoeg om nader kennis te maken met Hans-Peter: wie is hij, wat zijn zijn opvattingen over de joods-christelijke dialoog en wat zijn zijn plannen voor de toekomst?

Door: Brigitte van der Heijden 

Het is sjabbat 29 Tishrei in het jaar 5784 volgens de joodse kalender. In Den Bosch is het 14 oktober 2023 en ik, interviewer van dienst, fiets naar het Stadsklooster San Damiano in Den Bosch, waar ik een afspraak heb met broeder Hans-Peter Bartels, een minderbroeder franciscaan. De nu 35-jarige Hans-Peter is sinds 2020 betrokken bij de KRJ, sinds 2021 als bestuurslid.

Hoe is de KRJ op je pad gekomen?
“In de zomer van 2020 werd ik gebeld door de toenmalige secretaris van de KRJ en diaken in Tilburg Cor Sinnema, die op zoek was naar nieuwe leden voor de Raad. Hij had te horen gekregen dat dit misschien iets voor mij was. Ik hoefde daar niet lang over na te denken. Het sloot namelijk heel goed aan bij mijn ervaringen die ik in het Bijbels museum had opgedaan en mijn werk daar in het teken van interreligieuze ontmoetingen; ik heb het altijd geweldig gevonden om dat te doen.
Het past óók bij mij als minderbroeder franciscaan. Wij franciscanen hebben interreligieuze ontmoeting heel hoog in het vaandel staan. De vraag van Cor vond ik met name bijzonder omdat tegenwoordig de interreligieuze dialoog synoniem lijkt te staan voor de dialoog tussen christenen en moslims. Ik vind het goed en belangrijk dat er ook een groep is die zich inzet voor contacten met joden. Niet alleen vanwege de geschiedenis, maar juist vanwege het heden. Er wonen in Nederland circa 40.000 joden, een minderheid. Als velen zich richten op de dialoog tussen het christendom en de islam, wil ik me wel richten op de dialoog met het jodendom. Die is namelijk even belangrijk.”

Lees hier verder.

Bron: KRJ

Het conflict tussen Israël en Hamas houdt de gemoederen in de hele wereld bezig. Voor de Liberaal Joodse Gemeente is de situatie een nachtmerrie. 'Het is één groot drama, met alleen maar verliezers', vertelt rabbijn Marianne van Praag in een gesprek met Den Haag FM. Sommige Joodse Hagenaars vrezen voor hun veiligheid. 'We hebben al veertig jaar bewaking, maar die is nu nog verder opgeschroefd.'

Lees hier het artikel.

Bron: Den Haag FM

In de nieuwe vierdelige EO-serie De weg naar Jeruzalem gaat programmamaker Natascha van Weezel in gesprek met een aantal bijzondere gasten die vertellen over hun fascinatie voor en hun relatie met het jodendom. Gasten in het programma zijn onder andere Dieuwertje Blok, Marcel Möring en de directeur van het Joods Cultureel Kwartier Emile Schrijver. Dit programma is een samenwerking van de protestantse redactie en de Joodse programmering van de EO.

“In De weg naar Jeruzalem vragen we niet ’wat vind jij ervan?’ maar ‘wat is jouw verhaal in Nederland met betrekking tot het jodendom?” aldus EO-eindredacteur Tom Mikkers. “Het programma doorbreekt het alleen maar kijken naar mensen als onderdeel van een groep. We kijken naar het individuele menselijke verhaal. Hoe blijft het Jodendom in Nederland levend in een snel veranderende samenleving? Welke rijke geschiedenis delen het jodendom en christendom? In vier afleveringen laten we dit zien aan de hand van bijzondere plaatsen en persoonlijke verhalen. In deze onrustige tijd is dat van onschatbare waarde.”

Gelukszoekers
In de eerste aflevering is tv-presentatrice Dieuwertje Blok te gast. Op 4 mei hield zij een indrukwekkende toespraak tijdens de Nationale Herdenking op de Dam. Dieuwertjes familiegeschiedenis is diep verweven met de schaduwen van de Tweede Wereldoorlog. Haar moeder zat ondergedoken en veel familieleden overleefden de oorlog niet. “Laten we de geschiedenis als inspiratiebron nemen voor hoe het anders kan en beter moet. We moeten altijd goed zijn voor de ander en oog hebben voor elkaar. Zo ben ik opgevoed. Ik kan daarom slecht omgaan met onrecht. In kleine dagelijkse dingen, maar ook tegen onrecht op het wereldtoneel. Ik hoor bijvoorbeeld regelmatig de term ‘gelukszoekers’ voorbijkomen wanneer het gaat om asielzoekers. Maar het is toch raar om deze mensen zo weg te zetten? Iedereen is op zoek naar geluk, dat is menselijk.”

Oorlogsdagboek
Veertien jaar na de dood van haar moeder Hennie vond Dieuwertje haar oorlogsdagboek. Hennie was zeventien toen de oorlog begon. “Mijn joodse achtergrond heeft me gevormd. Ik ben joods, maar ik ben vooral óók joods, want ik ben daarnaast vrouw, moeder, kind, geliefde en nog veel meer. Je doet mensen tekort als je ze beperkt tot hun afkomst, religie of de kleur van hun huid.”

Antisemitisme
“Mede door de recente ontwikkelingen in Israël is er in Joods Nederland grote bezorgdheid over het toenemend antisemitisme,” vertelt Alfred Edelstein, eindredacteur van de Joodse programmering van de EO. “75 jaar Israël heeft door de afschuwelijke recente gebeurtenissen een hele nieuwe wending gekregen die ook van grote invloed is op de Joodse gemeenschap in Nederland. Met de serie De weg naar Jeruzalem willen we een beeld geven van het leven van een aantal Joodse personen, hun vreugde, hun ambities en hun zorgen. Zonder oordeel.”

Joods Cultureel Kwartier
Een andere gast in deze serie is Emile Schrijver. Hij is algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier en het Joods Museum in Amsterdam en bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het joodse boek aan de Universiteit van Amsterdam. In elke aflevering laat Emile ons een bijzondere Joodse plek in Nederland zien en neemt hij ons mee naar de meest bijzondere plekken van het Amsterdams Joods Kwartier.
___

De weg naar Jeruzalem, vanaf zondag 29 oktober vier weken lang om 23.30 uur bij de EO op NPO 2.

Bron: EO

Veel mensen worden geraakt door het jodendom. Door de geschiedenis van het Joodse volk, door het joodse geloof, door hun band met Israël, door de ontmoeting met Joden in hun omgeving of door de kennismaking met de rijke joodse cultuur. Hoe is dat voor Willem Stolk (48), lid van de Hervormde Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en voorzitter van de classicale werkgroep Kerk & Israël Zuid-Holland Zuid?

“Ik ben al heel lang met ‘Israël’ bezig. Dat begon in 2004 na mijn overstap van de Gereformeerde Gemeenten naar de Nederlandse Hervormde Kerk. Ik kwam in contact met de Israëlcommissie waar ik nu ook deel van uitmaak. De meeste sprekers kwamen met allerlei eindtijdverwachtingen: met de oprichting van de staat Israël en alle oorlogen daarna is God bezig zijn profetie te vervullen. God doet wat Hij belooft! Die overtuiging was in mijn zoektocht naar geloofszekerheid toen heel belangrijk voor me.

Lees hier verder.

Bron: Petrus/PKN

In de podcast 'Dick en Daniël geloven het wel' - een initiatief van het Nederlands Dagblad - vandaag een gesprek over 'hoe religie het Israëlisch-Palestijnse conflict heeft gekaapt'. 

Te gast zijn Meta Floor, jarenlang werkzaam onder Palestijnse christenen, en ND-buitenlandspecialist Jan van Benthem. Is het conflict tussen Israël en de Palestijnen nu ten diepste een religieus conflict, of gaat het vooral om land? En welke rol spelen de 50.000 Palestijnse christenen, die tussen Joden en moslims in wonen? Meta: ‘Ze zijn zich gaan afvragen: wie is God, als Hij ons land aan Joden geeft?’

Uiteindelijk, stellen Meta en Jan, is dit een strijd tussen de extreme en de gematigde stemmen in alle drie de godsdiensten: mensen die zich beroepen op bepaalde rechten, of hun uitleg van hun Heilige Geschriften - en mensen die bereid zijn om te praten en samen te leven. Religie heeft het conflict daardoor in de afgelopen twintig jaar alleen maar onoplosbaarder gemaakt. Kan religie – en dan in het bijzonder het christendom – ook bijdragen aan oplossingen?

Jan ontdekte tijdens zijn reizen door Israël en de Palestijnse gebieden dat je politiek niet uit dit conflict komt komen. ‘Het enige rustpunt vond ik dan toch bij religieuze leiders die zoeken naar verzoening.’ Volgens Meta moet het eerst om recht gaan, en dan pas om verzoening. Het geloof van joden en christenen dat God alle mensen naar zijn beeld geschapen heeft, kan daarbij helpen.



Bron: Youtube/Nederlands Dagblad

Bij uitgeverij Verbum is recent het boek Joodse klokkenluiders - Hoe Alfred Wiener en David Cohen de wereld waarschuwden voor nazi-Duitsland van Piet Hagen verschenen.
 
Al vanaf 1918 nam de anti-Joodse agressie in Duitsland verontrustende vormen aan. De Duitser Alfred Wiener besloot daarom het antisemitisme te bestrijden door alle uitingen daarvan te documenteren en zo de bevolking te waarschuwen. Toen Hitler aan de macht kwam vluchtte hij vanuit Berlijn naar Nederland, waar hij een bondgenoot vond in David Cohen, die sinds lang actief was voor de Joodse zaak en zich nu inzette voor de opvang van Joodse vluchtelingen in Nederland.

Samen richtten Wiener als directeur en Cohen als voorzitter het Jewish Central Information Office (JCIO) op, dat vanuit de Jan van Eijckstraat in Amsterdam Joodse gemeenschappen, media, overheden en inlichtingendiensten in binnen- en buitenland informeerde over de gevaren van het nationaalsocialisme. Tussen 1934 en 1939 heeft het JCIO zo’n twaalfhonderd persberichten en andere publicaties uitgegeven om de wereld te waarschuwen.

Toen premier Colijn in 1939 de vrees uitsprak dat deze activiteiten de Nederlandse neutraliteit in gevaar konden brengen, werd het bureau verplaatst naar Londen. Tot op de dag van vandaag is de Wiener Library, zoals de nieuwe naam luidt, een van de belangrijkste documentatiecentra op het gebied van racisme, antisemitisme en Holocaust.

In Joodse klokkenluiders beschrijft Piet Hagen het werk van Wiener in Duitsland, Nederland, Amerika en Engeland. Daarnaast schetst hij zowel de bijdrage van Cohen aan het informatiebureau als diens vele werk voor de Joodse vluchtelingen in Nederland. Terwijl Wiener na de oorlog alom geprezen werd voor zijn rol als klokkenluider, werden Cohens vooroorlogse verdiensten na de oorlog geheel overschaduwd door zijn omstreden optreden als voorzitter van de Joodse Raad tijdens de bezetting. De man die in de jaren dertig zo krachtig alarm had geslagen, bleek de moorddadigheid van het naziregime toch nog te onderschatten.

Piet Hagen (1942) is een journalist en non-fictie schrijver. Hij begon zijn loopbaan als redacteur van Trouw in 1967. Later was hij docent en directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht (1983-1995), hoofdredacteur van De Journalist/Villamedia (1995-2002) en columnist van NRC Handelsblad (2003-2005). Sinds 2002 is hij fulltime auteur van boeken over geschiedenis. Hij publiceerde onder andere Politicus uit hartstocht - Biografie van Pieter Jelles Troelstra (2010), Koloniale oorlogen in Indonesië - Vijf eeuwen verzet tegen vreemde overheersing (2018) en Dubbel zondebok - Joodse journalisten in tijden van antisemitisme en vervolging (2022).
 
Boekgegevens
Auteur: Piet Hagen | Titel: Joodse klokkenluiders - Hoe Alfred Wiener en David Cohen de wereld waarschuwden voor nazi-Duitsland } Uitgeverij: Verbum | Aantal pagina's: 124 | Prijs: € 24,50 | ISBN: 9789493028692

Bron: Verbum