Op 9 maart 2026 wordt een symposium georganiseerd ter nagedachtenis van dr. Henk Vreekamp. Het is dan 10 jaar geleden dat deze predikant voor kerk en Israël verongelukte. In de relatie kerk en Israël heeft hij veel mogen betekenen. Met dit symposium willen de initiatiefnemers zijn gedachtenis levend houden.

Programma:
9.30 uur: Inloop
10.00 uur: Opening door dagvoorzitter ds. Thijs van Meijeren
10.15 uur: ‘De bronnen’ - het oeuvre van Henk Vreekamp (1943-2016) door Wim Steller MA – leren 
11.00 uur: ‘De Heliand’ door ds. Bas Zitman – vieren
11.20 uur: ‘De mensen’ door Leonhard Vreekamp - dienen
11.30 uur: ‘Nun komm, der Heiden Heiland’ (BWV 659) door Gerrit Christian de Gier – intermezzo
12.00 uur: Lunch
13.30 uur: ‘Kerk en Israël nu’ door ds. Jacco Overeem, christen, Jood en de heiden…
14.10 uur: Gedachten over Vreekamp door rabbijn Binyomin Jacobs – de Jood
14.30 uur: Gedachten over Vreekamp door ds. Bart Gijsbertsen – de christen
14.50 uur: Gedachten over Vreekamp door uitgever drs. Rinus van Warven – de heiden
15.10 uur: Afsluiting door dagvoorzitter 
15.15 uur: Een hapje en drankje

Praktische informatie:
Datum: 9 maart 2026
Aanvang: 10.00 uur
Locatie: Grote Kerk, Epe
Kosten: tijdens het symposium wordt geen entree gevraagd - wel wordt een collecte gehouden ter dekking van de onkosten
Aanmelding: kan via This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 

Recent is bij Stichting LeV Lieflijk op de tong – Stemmen bij de Tora verschenen. Lieflijk op de tong is een bundel met korte bijdragen bij de wekelijkse Tora-lezing. Met behulp van klassieke en hedendaagse Joodse uitlegtradties worden bijbelse teksten toegelicht en naar onze tijd gebracht. In deze uitlegtradities is een schat aan inzichten opgeslagen, die nog altijd van groot belang zijn, zowel voor een beter begrip van de grondslagen van onze westerse, christelijk georiënteerde samenleving als voor het hanteerbaar maken van eigentijdse levensvragen.

Lieflijk op de tong – Stemmen bij de Tora heeft veel te bieden aan wie belangstelling heeft voor de veelkleurige Bijbelse- en Joods-rabbijnse uitlegtraditie. Per bijdrage zijn vragen opgenomen om het gezamenlijk lezen te bevorderen.

Henk Scholder, Dodo van Uden en Niek de Wilde zijn medewerkers van Stichting LEV (Leren en Vernieuwen). Stichting LeV stelt zich ten doel de studie van bijbel en Joodse traditie te stimuleren door het ontwikkelen van stu­diemateriaal. Materiaal dat niet louter een hulpmiddel is voor een verheldering van de tekst. Het gaat een stap verder. Het daagt de gebruiker uit verbanden te leggen, bepaalde standpunten te weerleggen, zijn/haar eigen inzicht te volgen. En actualiseringen aan te brengen, want te vaak wordt scheiding gemaakt tussen ‘het leven van alle dag’ en ‘geloofsleven’.

Voor meer informatie: klik hier.

Bron: Stichting LeV

Van zondag 29 juni tot en met woensdag 3 juli werd in Warschau (Polen) een ledenbijeenkomst gehouden van de Internationale Raad van Christenen en Joden (ICCJ), een koepelorganisatie voor landelijke instanties die zich met de dialoog tussen en christenen en Joden bezighouden (zoals het OJEC). Om het jaar wordt er een conferentie georganiseerd die open is voor alle geïnteresseerden. Deze zal in 2026 in Hannover (Duitsland) worden gehouden. Dit jaar was er geen conferentie maar een ledenbijeenkomst, waarbij alle aangesloten landelijke organisaties maximaal twee leden mochten sturen voor vier dagen van ontmoeting en overleg.

Door: Alexis Szejnoga

Op zondagmiddag werd de 2025 Seelisberg Prize uitgereikt aan Professor dr. Barbara U. Meyer die werkzaam is aan de universiteit van Tel Aviv. Na inleidende woorden van kardinaal Ryś, aartsbisschop van Łódź, rabbijn Yitzhak Rapoport van de Joodse gemeenschap in Warschau, en enkele leden van de Poolse Raad voor Christenen en Joden, sprak professor Meyer over haar onderzoek naar “gedeelde heilige tijd” en de relatie tussen de Joodse sabbat en de christelijke zondag. De middag vond plaats in het gebouw van de Christelijke Theologische Faculteit en werd muzikaal omlijst door een muzikaal trio dat traditionele Pools en Joodse melodieën ten gehore bracht. De zondag werd afgesloten met een gezamenlijk diner om elkaar beter te leren kennen.

De maandagochtend stond in het teken van workshops in deelgroepen. Na een kort meditatief moment om de dag te beginnen, gingen de deelnemers uiteen om aan deze workshops deel te nemen. De workshops over de trilaterale dialoog (Joden, christenen en moslims) en de deep listening-methode om in dialoog te gaan waren erg inspirerend. Na een korte plenaire uiteenzetting over de situatie van protestanten in Polen was het tijd om te lunchen.

Maandagmiddag werd er uitgebreid en op verschillende manieren stilgestaan bij de bewogen geschiedenis van de Poolse Joden. Bij het Monument voor de Helden van het Ghetto werd een korte ceremonie gehouden, waarbij psalmen werden gezongen en een tiental Joodse slachtoffers van het naziregime met naam en verhaal werden herdacht. Ter afsluiting legden de deelnemers een steentje op het monument als teken van aanwezigheid en herinnering. Hierna werd een bezoek gebracht aan het museum POLIN, waar in deelgroepen en onder begeleiding van een gids de vaste tentoonstelling over de geschiedenis van Joden in Polen werd toegelicht. Het dagprogramma werd afgesloten met een bezoek aan de Nożyk-synagoge, waar we werden ontvangen door de Poolse opperrabbijn Michael Schudrich.

Op dinsdagochtend werd de tweede ronde workshops aangeboden. De eerste workshop die ik bijwoonde op dinsdag ging over de reacties van Joden en christenen in Amerika op de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 en de daaropvolgende escalatie van geweld. In een eerlijke en open dialoog werden de verwachtingen, teleurstellingen en hoopvolle ontmoetingen en gesprekken belicht. Tijdens de laatste workshop van de bijeenkomst vertelde Ophir Yarden van het Rossing Center in Jeruzalem over onderzoek naar incidenten in Israël waarbij christenen het slachtoffer worden van beledigende of gewelddadige aanvallen door Joden. Zijn reflectie over de unieke dynamiek tussen Joden en christenen in Israël was verhelderend.

Op dinsdag werden er stadswandelingen onder begeleiding van een gids aangeboden. We bezochten de het Praga-district, op de oostelijke oever van de Vistula, dat tot de achttiende eeuw een onafhankelijke stad was, totdat het opging in de stad Warschau. Alle groepen eindigden hun stadswandeling voor de poort van de St. Johanneskathedraal in het oude stadscentrum. Daar werd afscheid genomen van de deelnemers die op woensdag niet zouden deelnemen aan de algemene ledenvergadering en die op dinsdagavond al naar huis terugkeerden.

Het laatste formele onderdeel van de bijeenkomst was de ledenvergadering op woensdagochtend. Omdat het ICCJ statutair in Duitsland gevestigd is, moet de ledenvergadering aan een aantal strenge Duitse criteria voldoen. Zo moet er een minimumaantal leden aanwezig zijn en van iedere delegatie moest van tevoren worden vastgelegd wie mocht stemmen tijdens de vergadering. Naast het goedkeuren van het de rapportages van de voorzitter, secretaris en penningmeester stonden er geen belangrijke punten op de agenda. Er werd wel kort gememoreerd aan het feit dat in 2027 de bijeenkomst plaats zal vinden in Seelisberg in Zwitserland. Tachtig jaar geleden vond daar de Noodconferentie over Antisemitisme plaats, die de interreligieuze dialoog tussen Joden en christenen een niet te onderschatten impuls heeft gegeven.

Al met al was de ledenbijeenkomst van het ICCJ een enerverende en inspirerende reeks van gesprekken en ontmoetingen die door alle deelnemers als een verrijking werd ervaren. Met nieuwe energie en nieuwe ideeën keren de deelnemers terug naar hun eigen landelijke organisaties.

Alexis Szejnoga is diaken in parochie St. Willibrord in Loon op Zand/Kaatsheuvel

Van 27 november tot en met 1 december 2025 organiseert de KRJ (Katholieke Raad voor het Jodendom) een studiereis naar Auschwitz en Krakòw, gericht op docenten die lesgeven in het voortgezet onderwijs, in het bijzonder docenten die lesgeven over burgerschap, godsdienst, levensbeschouwing, geschiedenis en maatschappijleer. Tijdens deze studiereis staan het bezoek aan Auschwitz en lesgeven over de Holocaust en antisemitisme centraal.

Ervaringen
Het was bijzonder om te horen wat het bezoek aan het vernietigingskamp met iedereen deed. De grond van Auschwitz vertelt het verhaal wat op iedereen een andere indruk maakt. Het delen van onze ervaringen in de groep werkte verbindend en gaf mij weer nieuwe inzichten over deze donkere plek.

Onze persoonlijke ervaringen doen iets met onszelf, vertellen iets over wie wij zijn en vooral ook over hoe wij ons willen verhouden tot de ander. Dat was een mooie aanleiding om samen de vertaalslag te maken van ervaring naar onderwijs en zo onze persoonlijke indrukken weer te kunnen delen.

Een reis van donker naar licht. Een reis die mij heeft geïnspireerd om nog meer de dialoog aan te gaan met elkaar, juist als het over moeilijke onderwerpen gaat. “It happened, therefore it can happen again”. Daarom moeten we blijven praten. Naar elkaar luisteren met aandacht. Het enige antwoord dat we op Auschwitz kunnen geven is liefde.

Programma
Dag 1: Vliegreis naar Polen. Aankomst in het dialoogcentrum in Oświęcim en een voorbereidend gesprek op ons bezoek aan het voormalig vernietigingskamp Auschwitz.

Dag 2: Rondleiding van 6 uur in het voormalig concentratiekamp (Auschwitz I en Auschwitz Birkenau) en een moment voor het delen van ervaringen, reflectie en bezinning in de avond.

Dag 3: Napraten over onze persoonlijke ervaringen en de betekenis hiervan voor ons werk. Daarna reizen we door naar Kraków waar we de Schindlerfabriek bezoeken. De avond is vrij.

Dag 4: Vrije ochtend met mogelijkheid tot het bezoeken van een kerkdienst of de kerstmarkt. Na een gezamenlijke lunch in de joodse wijk, maken we een historische stadswandeling met een gids. De avond is vrij.

Dag 5: Bezoek aan Galicia Jewish Museum. Terugreis naar Nederland.

Praktische informatie
Deze reis is bedoeld voor docenten in het voortgezet onderwijs, in het bijzonder voor docenten die lesgeven rondom het thema burgerschap, de vakken levensbeschouwing/godsdienst, geschiedenis en maatschappijwetenschappen. Het heeft de voorkeur om met meerdere collega’s van één school te reizen om de ervaring te delen.

Dag 3 zullen we vanuit verschillende perspectieven kijken naar de kansen en uitdagingen die er zijn rondom het lesgeven over de Holocaust, de bestaande materialen en gaan we aan de slag met diverse werkvormen. Hierbij zal ook de koppeling naar de actualiteit een plek krijgen.

De reis kost 750 euro per persoon.
– De vliegreis (incl. handbagage) en vervoer ter plaatse zijn inbegrepen.
– Je slaapt in principe met twee personen op één kamer. Het boeken van een eenpersoonskamer kan in overleg maar brengt extra kosten met zich mee.
– Alle excursies (bezoek aan Auschwitz I en II, de Schindlerfabriek, de rondwandeling in Kraków en het bezoek aan het Galicia Jewish Museum) zijn inbegrepen.
– In Oświęcim zijn alle maaltijden inbegrepen. In Kraków is het ontbijt inbegrepen.

De begeleiders / contact
Günther Sturms begeleidt al jaren namens de KRJ diverse groepsreizen naar Auschwitz en Krakòw. Daarnaast is Günther studentenpastor in Delft en werkt hij voor MoTiv; een centrum voor persoonlijke ontwikkeling in het onderwijs en het bedrijfsleven.

Pauline Kraakman-Lokhorst is al meer dan 20 jaar docent Levensbeschouwing en coördinator burgerschap op een havo/vwo-school in Rotterdam. Zij is actief betrokken bij Expertisecentrum LERVO en gaat voor de derde keer mee met deze reis.

Jeroen Kolster, vorig jaar deelnemer, geeft inmiddels al een aantal jaren les op het VMBO als docent Mens en Maatschappij en maatschappijleer.

Neem contact op met een van de begeleiders:
– Günther Sturms: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
– Pauline Kraakman: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
– Jeroen Kolster: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Bron: KRJ | foto: Pixabay

Vanaf 19 september 2025 gaat Bas van den Berg, docent dialogisch en creatief leren bij Stichting PaRDeS en medewerker van Stichting De 7evende hemel, met wie wil - met aandacht en zorgvuldig - in Utrecht bijzondere teksten lezen en proeven van Abraham Joshua Heschel. Deze godsdienstfilosoof en dichter schreef in 1936 een proefschrift over de profetie, in het Duits in Berlijn: Die Prophetie.

Een baanbrekende studie, helemaal ingebed in de chassidische spiritualiteit die Heschel van jongs af aan indronk. Heschel onderneemt een uniek onderzoek heen en weer pendelend tussen bijbelse, rabbijnse en chassidisch-mystieke bronnen. Hij kon op het nippertje nog promoveren aan de universiteit in Berlijn, terwijl een nazi aldaar decaan van de universiteit was.

Die Prophetie is een heel eigenzinnige benadering van het verschijnsel profetie. In zijn studie uit 1936 onderzoekt Heschel vooral de wisselwerking tussen het goddelijke pathos, dat hij onderkent in de Tenach en het menselijke ethos van de profeet, die woorden geeft aan die goddelijke geestkracht die zich in poëtische taal laat kennen.

De profeten kijken naar de menselijke samenleving vanuit de optiek van de Bewogen Nabije. De profeet schreeuwt over onrecht  en ijvert voor gerechtigheid en vrede aangespoord door de stem van de Ene die hij /zij hoort te midden van situaties van onrecht en lijden maar ook met openingen voor hoop en verzet. In 1962 verscheen een Engelse vertaling en uitbreiding [The Prophets] van de hand van Heschel zelf. En In 2013 een Nederlandse vertaling van dit belangrijke werk bij uitgeverij Skandalon.

In zes dagen tussen september 2025 en februari 2026 verdiepen we ons in deze fascinerende teksten van Heschel. Iedere dag van 10.30-15.30 uur in Utrecht in een gebouw aan het einde van de Nieuwe Gracht, richting Tolsteegsingel. Vanaf station te lopen, of met Bus 2 (Museumkwartier) naar de Lange Nieuwstraat, uitstappen halte Universiteitsmuseum. Adres wordt later bekend gemaakt.

Opzet van de dagen:

1. Vrijdag 19 september H1…wat voor mens is de profeet, H4 Jesaja,
2. Vrijdag 24 oktober 6. Jeremia. H. 8. Tweede Jesaja. H. 9 Geschiedenis
3. Vrijdag 14 november: H. 11. Recht en Gerechtigheid 12. Theologie van het pathos H.14: De filosofie van het pathos
4. Vrijdag 12 december: H. 15. Antropopathie. H. 16. Betekenis en geheim van de woede. 18 Een religie van sympathie.
5. Vrijdag 16 januari H. 19 Profetie en extase 20. De Extasetheorie. H. 22. Beoordeling van de extasetheorie
6. Vrijdag 20 februari H 24 Verklaringen van de profetische inspiratie 25. Gebeurtenis en ervaring. H. 26 Profeten wereldwijd

Docent: dr. Bas van den Berg Je kunt je opgeven bij hem per mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.; Meer weten over de cursus? Bel: 06 19152639. Kosten: 250,- Tevoren over te maken op NL 80 RABO 0129 9836 59 o.v.v. ‘In gesprek met de profeten’. Het boek van Abraham Joshua Heschel De Profeten is via de boekhandel te verkrijgen.

Bron: Bas van den Berg