Onlangs kwam het jaarlijkse rapport uit van het CIDI waarin de meldingen staan van antisemitische incidenten. Het waren er meer dan vorig jaar en het waren er volgens het bericht van het CIDI zelfs meer dan ooit. Wat moeten we er mee? Bang zijn? Bezorgd zijn? Zoals het Corona-virus?

Ruben Vis, 3 maart 2020

Antisemitisme is een virus, de vergelijking is vaak genoeg gemaakt. Antisemitisme, opperrabbijn Sacks heeft dat goed uiteen gezet, had ooit een religieus motief, later waren we van het verkeerde ras en inmiddels zijn we het verkeerde land. In de basis is het allemaal hetzelfde: haat tegen joden.

Geen remmingen
Wanneer op een Nederlands Instagram account (Parratav) met voornamelijk jonge volgers het bericht verschijnt dat Israëlische wetenschappers binnen drie maanden verwachten een vaccin tegen het Corona-virus te gaan testen, regent het reacties. Meer dan 600 reacties, negatieve reacties, antisemitische reacties, want op sociale media bestaan geen remmingen op meningsuiting.

Vergelijking
Roept het de vergelijking op met de jaren ‘30 en de jaren ’40? Speelt door mijn hoofd dat ik de leden van het kerkgenootschap zou moeten waarschuwen om Nederland te verlaten? Nee natuurlijk niet. Waar komt die bangmakerij toch vandaan? Wie is er gebaat bij uitingen van bezorgdheid? De geschiedenis herhaalt zich nooit exact en belangrijker, de vergelijking gaat niet op.

Vragenuurtje
Hoe is het nu? Iedere dinsdag houdt de Tweede Kamer een vragenuurtje. Daarin kunnen vier onderwerpen worden behandeld. De dinsdag nadat het CIDI-rapport was verschenen werd 25 procent van de tijd waar het vragenuurtje uit bestaat, besteed aan de bestrijding van antisemitisme. Op een enkele partij na, waaronder met name de heel kleintjes en de Christenunie (die partij kan bepaald niet beticht worden niet keer op keer aandacht voor het onderwerp te vragen – in tegendeel!) stonden Kamerleden van links tot rechts achter de microfoon om de minister van Justitie te bevragen en te attaqueren: de aanpak van antisemitisme moet intensiever, beter, grondiger.

Israël
Is er dan geen reden om te vertrekken? O jazeker wel. Om de Zionistische droom werkelijkheid te laten worden in je eigen leven. Door je in het land Israël te vestigen en mee te werken aan de verdere opbouw van de Joodse staat, zowel economisch, cultureel en religieus als qua moraliteit en ethiek. Israël, het land, de staat, waar een vaccin wordt uitgevonden tegen het Corona-virus, iets waar de wereld reikhalzend naar uitkijkt. Nog een reden om op aliya te gaan: om nog meer onze Joodse verplichtingen te vervullen dan dat we hier in de diaspora kunnen doen. Er zijn mitswot die alleen in Israël kunnen worden vervuld.

Heldenrol
De Poerim-episode speelt zich af buiten Israël. Mordechai was niet naar het Joodse land teruggekeerd met de andere ballingen toen die mogelijkheid zich voordeed. In Perzië vervulde Mordechai een heldenrol. Was hij daar niet gebleven dan had hij het moordplan op de Joden zoals Haman dat had bedacht, niet kunnen voorkomen.

Verhullen
Ester, met wie hij het plan wist af te wenden, is de naam van zijn nicht die koningin werd van Perzië. Ester betekent verhuld. De G’ddelijke Aanwezigheid was niet duidelijk zichtbaar maar was verhuld. Het verklaart waarom wij onze gezichten achter maskers verhullen op Poerim en ons verkleden zodat niet direct duidelijk is wie we zijn. Want eens per jaar, op Poerim,  zetten we de hele zaak op z’n kop, dan draaien we alles om. De rest van het jaar zijn we wie we zijn, laten we zien wie we zijn. Dat moet kunnen, dat moet mogen, en de overheid beschouwt zelf het als haar taak om daar voor op te komen. Dat je Joodse identiteit tonen in Israël gemakkelijker kan dan in Galoet is de dagelijkse consequentie die we dragen. Soms met negatieve reacties, maar tegelijkertijd ook met een overheid en een parlement waar duidelijk is te horen dat het eigenlijk niet zo kan zijn dat de lijst antisemitische incidenten zo lang is.

Waardengemeenschap
Ester streed voor de belangen van haar volk. In de megilla lezen we: “Want Ester volgde hetgeen Mordechai haar had gezegd op, net zoals het geval was toen ze bij hem werd opgevoed” (2:19). Ze voerde die strijd op basis van hoe ze het dus thuis voor zich had gezien. Ze voerde uit hetgeen haar was geleerd. Ester kwam uit een waardengemeenschap. Iets wat het NIK ook is: een waardengemeenschap. We leren ook van jongs af aan de waarden die we als gemeenschap koesteren en waar we als het nodig is voor staan. Dat zijn Joodse waarden, het beleven van de Joodse voorschriften en gebruiken, zoals het vieren van Poerim. We leren van jongs af aan te staan voor Joodse waarden, of dit nu is door uitvoering te geven aan de religie direct, of het je naar Joodse waarden gedragen in de maatschappij en in de 1 op 1 omgang met mensen.

Trots
Dergelijke dingen krijgen we mee van huis en we leren ze op Joodse les. Eind vorig jaar heeft Henny van het Hoofd, onze onderwijs-collega, een mijlpaal bereikt: het JELED-leerplan is af. De hele reeks werkboekjes voor kinderen van vier tot en met twaalf jaar die in de Joodse lessen worden gebruikt, is na een hele lange reeks van jaren afgerond. In het JELED-leerplan spatten die Joodse waarden van iedere bladzijde; èn Joods èn volgens de modernste pedagogische en didactische inzichten. Daarmee loopt het NIK in heel Europa trots voorop.

Al meer dan dertig jaar komen Joden en Christenen tijdens het zogeheten  “OJEC-weekend Leren&Vieren” bijeen om elkaar beter te leren kennen: persoonlijk en op religieus gebied.

Voor 2020 is als thema gekozen: ‘Overdracht van traditie’.

Deze keer vindt het weekend in een vernieuwde opzet plaats in de mooie sfeer van de Liberaal-Joodse Synagoge van Utrecht. Daar zal dit thema op verschillende manieren worden benaderd en is er gelegenheid samen te zoeken naar manieren om toekomst te geven aan wat ons aan het hart ligt. Wij vieren op vrijdagavond de Sjabbat en eindigen zaterdagavond met een vesperviering.

Plaats: Utrecht, Joods Cultureel Centrum MerkAz, Magdalenastraat 1a
Datum: 17 en 18 april 2020
Kosten: ca. 95 EUR inclusief maaltijden
Aanmelden: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Antisemitism Today

A bishop called upon his congregation to start a pogrom in the Jewish Ghetto. His followers were allowed to steal, to hurt, to kill. But, being a religious man, he gave the Jews an escape. There would be a contest between a priest and a volunteer of the Jewish community. If the Jew would win the contest, a pogrom would not take place. How did he propose the contest would take place? There would be a long table. On one site would be placed the priest and on the other site the Jew. On both sites’ tribunes for the public. Behind the priest and behind the Jew would be standing a soldier with a sword. The Jew and the priest were open to question each other on any chosen subject. When one of them would answer clearly ‘I don’t know’, this would be the sign for the soldier to chop off the head. As you might understand there were not many volunteers between the Jews to join this attractive contest. But finely, on the last possible day, a schlimazel, a poor and a little bit foolish fellow, told the community that he is prepared to join the contest. Since nobody else was prepared to join this dangerous operation, they send him as their candidate. After throwing the dice, the Jew was allowed to ask the first question to the priest. What means ‘ani lo jodea’? The priest, who spoke Hebrew very well, answered the correct translation: ‘I don’t know!’ The soldier, not knowing Hebrew at all, just heard ‘I don’t know’ immediately chopped off the priest’s head. The Jewish community danced for days from happiness. But after a few days they came to the realization that something illogical had occurred. How was it possible that this simpleton had such a brilliant idea? He of course knew that the priest would know Hebrew and at the same time he of course knew that the soldier didn’t. They called him over and asked him from where he took this great idea. And his answer was: I once read a book. And in that book was written ‘ani lo jodea’. I didn’t know the meaning. So, I went to my rabbi and asked him: rabbi what means ‘ani lo jodea’. And my rabbi answered: I don’t know. Well, if my rabbi doesn’t know I was sure the priest also wouldn’t know.

Why did I start with a joke? Because antisemitism is not only a physical attack, but also a mental war. Antisemitism tries to hurt, to damage, physically and mentally. Yes, the gas chambers of Auschwitz killed my family, but before killing there was the mortification. Human beings were reduced to numbers. It is of a huge importance to keep strong, refuse to give in to any kind of threat, physical and spiritual. I refuse to change my Jewish-looking-hat or kippa for a baseball cap. When Netanyahu called upon France Jewry to leave France and to make aliya to Israel, a journalist suddenly pushed his microphone in front of me. ‘Rabbi, do you agree with Netanyahu that Jews should leave Europe?’ My answer was a strong yes and a strong no. Yes, my parents, survivors of the Holocaust, did not have a place where to go. And I, if needed, could, thanks G’d, go to Israel. But if and when I will or won’t go, will be decided by me myself and not by fear for terror.

But what is exactly the subject I ’am asked to talk about? The subject of this speech? Am I requested to give my opinion about how to deal with antisemitism?
Am I supposed to give my opinion about the discussion if there is a new antisemitism or if antisemitism never disappeared but was just invisible? Do I have to give an estimation how to fight antisemitism or do I have to give a wake-up call to those Jews who believe that antisemitism is only in the mind of the Jews and really isn’t so bad. Or do I have to warn my fellow Jews that they shouldn’t see behind each and every tree an anti-Semite and consider each gentile as an enemy? 

In my country, the Netherlands, the highest percentage of Jews in civilized Western-Europe were killed. Yes, in my country it was, thanks G’d, only a small percentage of the Dutch which did collaborate with the Nazi’s. But, be aware, it was also a very small percentage that was prepared to fight them. The majority saw it happen and let it happen: 102.000 out of 140.000 Dutch Jews were killed. And many of those who managed to survive suffer or suffered till their last day on earth……

I was brought up with ‘before the war and after the war’. I had to learn how to play violin because uncle Joseph, who was a partisan and executed in prison, also played violin. When I was a little boy, both my parents used to tell me: don’t worry, this will never happen again. And when I was about 14 years old my father advised me to make sure to have always 8000 gulden in the house, just in case….and shortly before my father passed away, he told me very clearly: Dear son. Don’t fool yourself! Be aware: it could happen again! The most Dutch Jews, being integrated in Dutch society, believed that it could happen in Poland, in Germany, but not in Holland, “because we are Dutch”. But it did happen……… Yes, Dutch Government is not antisemitic. We can’t compare it with Nazi regime at all. But, like a high German politician once told me: we will give the Jews all the required protection, but we can’t predict who will be next Government. Don’t forget: Hitler was chosen democratically. Today my house is surrounded with police camera’s. I ’am thankful to the police, who are making sure nothing will happen to me, they are just great. Both our Jewish schools are surrounded with a huge fence, like in a prison for top criminals, and soldiers are making sure, during lessons, that my children are able to attend the school without danger. My parents had the wrong race. They weren’t Ariërs. And my problem is that I ‘am Jewish and therefore a Zionist. And Zionism, Judaism and Israel are all the same. The refugees are the problem today, the Islam!? But during the years 1940-1945 in Holland there was no Islam at all…… It’s good that Jewish events and buildings receive extra security and I ‘am grateful that Dutch Government is caring about my safety. I realize that my children and grandchildren never visited school without police protection, which is absolutely impressive. But, at the same time….it is ridiculous and in fact unacceptable that this is needed 75 years after Auschwitz liberation. And therefore I ‘am puzzled: was or is Auschwitz really liberated? 

Binyomin Jacobs, chief rabbi, Krakow 20 January 2020

Op 11 januari overleed Afke Maas-Smilde, lid van het Algemeen Bestuur van het OJEC, in de leeftijd van 67 jaar. De dood van Afke kwam niet onverwacht. Het laatste jaar was ze al niet meer in staat om de OJEC-vergaderingen of activiteiten te bezoeken. Haar bijdragen waren vaak mild en gewogen. Dat kwam mede door haar grote kennis van de geschiedenis, juist ook die van de jaren ’30 en ’40 van de vorige eeuw. We zullen Afke in de komende vergadering van het Algemeen Bestuur gedenken. Haar nagedachtenis zij tot zegen.

Vandaag is het dan zover. De herdenking. 75 vrij. Vrij van Auschwitz. Moeizaam, dat woordje ‘vrij’. Je kunt een mens wel uit het kamp halen, maar het kamp niet uit een mens. Die neemt Auschwitz mee naar een volgende generatie. En die generatie geeft het weer wat verder door. Het lijkt het verhaal van de slang. Je krijgt die geest nooit meer in de fles. Het groeit uit tot een draak.

Als je in YadvaShem naar het Children’s Memorial wandelt, loop je op een dode betonnen wadi. Je hoort de wind al vanuit de verte huilen. Boven je hoofd staat een Hebreeuwse tekst uit Spreuken (20:27): neer J” nishmat adaam, ‘de lamp van de Heer is de levensadem van de mens.’ Dat licht is bijna uitgegaan. Het vers in Spreuken gaat nog verder: chofees kol chadree vaaten: ‘op zoek naar alle kamers in het lijf.’ Dat heeft men maar niet in YadvaShem overgenomen. Die kamers, die ruimten in een mensenhart bevatten zoveel onmogelijk dingen, zoveel afzichtelijk wreedheid, dat je er niet naar op zoek wilt.

Piet van Midden

P.S.: trots op Rutte, dat hij excuses heeft aangeboden. Het geeft 75 jaar vrij toch een beetje glans.

Persbericht

OJEC, het dialoogplatform voor Joden en Christenen, heeft met walging kennis genomen van de column van Dimitri Verhulst in het Belgische dagblad De Morgen op 27 juli jl.

Onder de titel ‘Er is geen beloofde land. Er is gestolen land’ benadert deze schrijver het Israëlisch-Palestijnse conflict vanuit onverholen antisemitisme. Ook in de kringen van het OJEC is er zorg over het uitblijven van een oplossing en is men kritisch naar beide partijen waar het gaat om handelingen die de uitzichtloosheid alleen maar vergroten. Maar een dergelijke antisemitische benadering is volstrekt ongepast. Het is een schande dat De Morgen dit artikel heeft geplaatst en maakt duidelijk in welke duistere hoek dit blad zich bevindt.

Graag verwijzen wij naar de onderstaande blog van opperrabbijn Jacobs waarin hij op treffende wijze laat zien in welke context wij deze column moeten plaatsen.

Bijlage: Blog opperrabbijn Jacobs

Het is vakantietijd. Velen zijn weg en genieten......maar ik voel me ongemakkelijk. In De Morgen, een Belgische krant, is een schunnig puur antisemitisch artikel verschenen. Dat er antisemitisme is, is niet nieuw. Maar dat het weer vaker en vaker gepubliceerd kan worden, antisemitisme weer gemeengoed is geworden, maakt me bezorgd. Als u denkt dat ik overdrijf, volg dan deze link en oordeel zelf. https://www.demorgen.be/meningen/er-is-geen- beloofde-land-er-is-gestolen-land~bc0a2d94/

Maar ook de zoveelste veroordeling door de VN van Israël, zit me dwars. Israël is veroordeeld omdat Israël er de oorzaak van is dat bij de Palestijnen de vrouwen worden gediscrimineerd. Ja, u leest het goed: omdat in de wereld der Palestijnen kennelijk dames een ondergeschikte plaats innemen, is Israël schuldig. En mijn eigen Nederland was het hiermee eens en applaudisseerde toen de resolutie werd aangenomen.

Het doet mij denken aan 1976. Een toestel van AirFrance wordt gekaapt door de PLO. Het vliegtuig wijkt uit naar Entebbe, Oeganda, waar een psychopaat de president is. Ik zal u de hele geschiedenis besparen. Mocht u het vergeten zijn, google dan even en u ziet alle details. Israël heeft, vanuit Israël, alle passagiers bevrijd. Die reddingsoperatie was een wonder. Bijna onbegrijpelijk. Velen van u zullen zich de ‘Raid on Entebbe’ herinneren. Maar wat bijna iedereen is vergeten is de reactie van de VN, de Verenigde Naties. Zij hebben niet de PLO veroordeeld wegens kaping van een vliegtuig met onschuldige gijzelaars, maar Israël werd veroordeeld ‘wegens schending van andermans luchtruim’...

En ook toen zweeg Nederland en accepteerde de zoveelste anti-Israël resolutie. Sterker nog: nog voor die VN-resolutie het levenslicht mocht aanschouwen, werd door Nederland bij monde van de Minister van Buitenlandse zaken Van der Stoel, en PvdA-voorzitter Ien van den Heuvel de Israëlische actie al veroordeeld!

En laat ik nou gedacht hebben dat het fabeltje van “het wrede oudtestamentische oog om oog, tand om tand” niet meer in de Christelijke kerken wordt verkondigd. Helaas, recentelijk werd ik er wederom mee geconfronteerd. Niet antisemitisch bedoeld, maar wel publiekelijk gebracht. En als ik dan netjes vraag om een gesprek, hoor ik niets meer.

Een leerling van mij, een overlevende van de jaren ’40-’45, vertrouwde mij recentelijk toe dat hij nog steeds last heeft van die enige, wellicht goedbedoelde opmerking. Hij was zes jaar en werd van zijn ouders gescheiden en naar vreemde mensen gebracht om onder te duiken. Dit jongetje van toen is nog steeds innig dankbaar aan zijn duikouders die hem geheel belangeloos het leven hebben gered. Maar één opmerking blijft hem achtervolgen. Zijn duikmoeder legde hem uit, toen hij daar enige dagen al in huis was, dat de reden dat hij, dat jongetje van zes, nu wordt gestraft is omdat zijn (voor)ouders Jezus hadden vermoord. Maar, zo werd eraan toegevoegd, “wij brengen liefde in de wereld en barmhartigheid en daarom zullen wij jou niet aan de moffen uitleveren...”

Het toenmalige knaapje werd langzaam maar zeker boos op zijn eigen ouders. Waarom hadden ze die moord gepleegd? Want nu is hij het slachtoffer. Het jongetje van toen is nu bejaard. Hij is buitengewoon intelligent, heeft een hoge wetenschappelijk positie weten te bereiken. Nog steeds is hij zijn duikouders innig dankbaar, maar hij is tegelijkertijd wel diep beschadigd door die ene opmerking.

Beste lezer. Mijn column is verward. Ik heb heel veel echte vrienden in de niet- Joodse en speciaal in de christelijke wereld. Maar het antisemitisme groeit en bloeit. De Morgen doet mij denken aan gisteren, de jaren dertig, maar helaas ook aan het heden, vandaag.

Ik ben bezorgd en weet niet of dat wel wordt begrepen.

Binyomin Jacobs, opperrabbijn Tammoez 5779 - Juli 2019